Nâng tỷ lệ ký quỹ: Chứng khoán phái sinh vẫn có nhiều lợi thế

.
Thu phí giao dịch, chứng khoán phái sinh giảm
Chứng khoán phái sinh đã bén rễ thị trường
Chứng khoán phái sinh: Để tránh rủi ro khi tham gia giao dịch

Từ ngày 18/7, tỷ lệ ký quỹ ban đầu được Trung tâm Lưu ký Chứng khoán (VSD) nâng từ mức 10% lên 13%.

Thay đổi này, theo cơ quan điều hành, nhằm giảm thiểu rủi ro trên thị trường phái sinh, bởi lẽ nâng tỷ lệ ký quỹ ban đầu đồng nghĩa với việc cắt giảm tỷ lệ đòn bẩy đối với nhà đầu tư phái sinh.

Ký quỹ thực tế luôn cao hơn

Nhưng trên thực tế, tỷ lệ ký quỹ thực tế sau khi tính toán, cộng thêm các ngưỡng sử dụng tài khoản cho phép và biên độ dao động giá sẽ cao hơn tỷ lệ ký quỹ thông báo. 

Theo khảo sát của phóng viên Thời báo Ngân hàng, sau khi có thông báo mới này, các đơn vị thành viên áp dụng thêm từ 2-6% so với mức quy định tối thiểu, tùy vào việc phân tích rủi ro của mỗi thành viên.

Ông Nguyễn Đức Hùng Linh - Giám đốc Phân tích và Tư vấn đầu tư khách hàng cá nhân của Công ty cổ phần Chứng khoán Sài Gòn (SSI) giải thích, với tỷ lệ ký quỹ 10% như trước đây thì tỷ lệ ký quỹ thực tế tối thiểu các công ty chứng khoán có thể áp dụng là 12,5%, tương đương tỷ lệ đòn bẩy là 1:8. 

Còn với tỷ lệ ký quỹ mới áp dụng là 13%, tỷ lệ ký quỹ thực tế cũng phải nâng lên tương ứng trên 16% để đảm bảo cho các công ty chứng khoán không vi phạm quy chế của VSD, tương đương tỷ lệ đòn bẩy giảm xuống 1:6.

Việc thay đổi tỷ lệ ký quỹ không phải hiếm trên thế giới. Đây là công cụ để các sở giao dịch điều tiết thị trường bằng cách điều chỉnh linh hoạt tỷ lệ này phù hợp với diễn biến thị trường và mức độ rủi ro hiện hữu. Cụ thể, họ có thể nâng tỷ lệ ký quỹ khi nhận thấy rủi ro thị trường đang có xu hướng gia tăng và giảm tỷ lệ ký quỹ khi rủi ro giảm bớt.

Theo SSI, việc tăng tỷ lệ ký quỹ sẽ dẫn đến một số tài khoản bị gọi bổ sung ký quỹ. Tuy nhiên, nhà đầu tư có thể lựa chọn bổ sung ký quỹ để duy trì số lượng hợp đồng đang nắm giữ, hoặc đóng bớt vị thế hợp đồng mà không cần phải bổ sung tiền. Do đó, quyết định nâng tỷ lệ ký quỹ có thể không tác động nhiều tới dòng tiền trên thị trường phái sinh.

Tỷ lệ ký quỹ phụ thuộc vào diễn biến thị trường

Vẫn có nhiều lợi thế

Mặc dù tỷ lệ đòn bẩy giảm, các lợi thế về giao dịch T+0 và bán trước mua sau trong xu thế giá xuống vẫn tạo ra sức hút lớn cho các hợp đồng tương lai. Hơn nữa, ký quỹ có thể tăng, nhưng cũng có thể giảm tùy theo tình hình thị trường.

Trong năm 2011, khi giá bạc tăng lên sát ngưỡng 50 USD/oz, rủi ro tăng mạnh cùng với mức độ biến động giá lớn, sàn giao dịch tương lai lớn nhất thế giới CME Group đã nâng tỷ lệ ký quỹ 11 lần trong năm.

Nhưng cũng trong thời gian đó, thị trường đồng đi ngang khá ổn định, rủi ro với các hợp đồng tương lai không đáng kể khiến sở giao dịch giảm tỷ lệ ký quỹ 2 lần.

Ông Nguyễn Đức Hùng Linh lưu ý 2 điểm về việc tăng tỷ lệ ký quỹ với giao dịch phái sinh. Thứ nhất, đó là cần tăng tỷ lệ ký quỹ khi nhận thấy rủi ro thị trường tăng.

Rủi ro ở đây là rủi ro liên quan đến biến động giá, chứ không phải xu hướng giá. Thước đo rủi ro vì vậy không phải là mức tăng giảm giá mà là độ lệch chuẩn (standard deviation).

"Ngay cả khi thị trường tăng, nhưng mức biến động giá lớn thì việc tăng tỷ lệ ký quỹ cũng có thể thực hiện để giảm thiểu việc chạm ngưỡng cảnh báo hoặc thua lỗ lớn cho nhà đầu tư", ông Linh chia sẻ.

Thứ hai, tỷ lệ ký quỹ không chỉ có một chiều tăng mà có tăng và có giảm. Khi biến động thị trường giảm bớt, cụ thể độ lệch chuẩn giảm, thì cũng cần giảm tỷ lệ ký quỹ để tăng tỷ lệ đòn bẩy, từ đó tăng khả năng sinh lời và hấp dẫn với nhà đầu tư.

Thực tế các phiên vừa qua cho thấy, trong khi thị trường chứng khoán cơ sở giao dịch ảm đạm, chứng khoán phái sinh tiếp tục lên ngôi và thu hút sự quan tâm của nhà đầu tư. 

Thanh khoản thị trường liên tục bứt phá tạo các kỷ lục mới, khối lượng 164.872 hợp đồng trong phiên ngày 6/7, tương đương 14.705 tỷ đồng, đã gấp 3 lần giao dịch trên thị trường cơ sở. Các hợp đồng tương lai, hưởng ứng tâm lý tích cực từ thị trường cơ sở, tăng điểm mạnh trong phiên giao dịch đầu tiên áp dụng tỷ lệ ký quỹ 13% vào ngày 18/7.

Phái sinh có hút vốn từ cơ sở?

Tuy nhiên, nhìn lại các phiên vừa qua, thanh khoản thị trường phái sinh có dấu hiệu giảm mạnh khi dòng tiền được hút trở lại thị trường cơ sở, đồng thời hợp đồng F1807 cũng gần tới ngày đáo hạn.

Tổng khối lượng giao dịch trong phiên 18/7 giảm xuống 95.682 hợp đồng, tương đương giá trị 8.855 tỷ đồng, giảm 30% so với phiên trước. Trái lại, khối lượng mở lại tăng lên mức kỷ lục mới với 17.348 hợp đồng.

Giải mã hiện tượng này, một số ý kiến cho rằng, thị trường phái sinh phát huy lợi thế giúp nhà đầu tư tận dụng được xu hướng giá xuống và giao dịch trong ngày T+0. Thanh khoản thị trường phái sinh tăng là hệ quả của sự thiếu cơ hội đầu tư trên thị trường cơ sở.

Vậy thị trường phái sinh có hút vốn từ thị trường cơ sở hay không? 

Về vấn đề này, ông Linh lưu ý, thanh khoản gia tăng, giao dịch trong ngày chiếm đại đa phần các giao dịch phái sinh. Khối lượng giao dịch trong ngày gấp khoảng 10 lần khối lượng mở (OI) cuối ngày. Đây cũng là điểm khác biệt rất lớn giữa thị trường Việt Nam và các thị trường phát triển, nơi khối lượng giao dịch là thiểu số so với khối lượng mở do xu hướng đầu tư mang tính dài hạn hơn.

Cùng với khối lượng giao dịch gia tăng, khối lượng mở cũng có sự cải thiện, tuy nhiên, mức tăng không đáng kể. Trong khi khối lượng giao dịch bình quân phiên trong 1 tháng gần đây đã tăng gấp 3 lần mức độ giao dịch hồi đầu năm, từ 40.000 hợp đồng lên 130.000 hợp đồng/phiên, OI chỉ tăng nhẹ từ mức trung bình hơn 10.000 hợp đồng lên 14.000 hợp đồng trong tháng 7.

Bên cạnh đó, do giá trị một hợp đồng đã giảm đáng kể, tổng giá trị OI vẫn chỉ ở khoảng 1.200 tỷ đồng, tăng nhẹ so với mức 1.000 tỷ đồng trong những tháng đầu năm. Đây là tổng giá trị danh nghĩa của các hợp đồng tương lai đang giao dịch, giá trị thực tế của dòng vốn đầu tư vào thị trường nhỏ hơn do hiệu ứng đòn bẩy phái sinh.

“Giá trị này không đáng kể so với lượng tài sản trên thị trường cơ sở và thực tế cũng tăng không nhiều khi thị trường cơ sở lao dốc. Do đó, không có đủ cơ sở để cho rằng thị trường phái sinh đã thu hút vốn từ thị trường chứng khoán cơ sở”, ông Linh khẳng định.

Nguồn: thoibaonganhang.vn